
ศิลปะและวัฒนธรรมภาคใต้ในปัจจุบัน ค่อยๆเลือนหายไปกับยุคสมัยที่แปรเปลี่ยนไป ในอดีตเด็กๆบางคนใช้เวลาว่างกับการฝึกการแสดง จำพวกมโนราห์และหนังตะลุง บางคนก็ตีเหล็กตีดาบ ต่างกับปัจจุบันเวลาว่างก็หยิบแอปเปิ้ลขึ้นมา การถ่ายทอดศิลปะและวัฒนธรรมภาคใต้ลดน้อยลง อาจจะมีบ้างตามงานวัดใหญ่ๆ งานศพคนที่มีเชื้อสายโนราห์ คนที่มีโอกาสได้ดูมีน้อยเหลือเกิน สถานการณ์ตอนนี้เรียกได้ว่า "น่าใจหาย" วันนี้เราจะไปกันที่บ้านน้ำกระจาย หนึ่งในหมู่บ้านเล็กๆของจังหวัดสงขลา หลายคนอาจสงสัยว่าที่นี่มีอะไรดี? ที่นี่เคยเป็นที่อยู่ของนายหนังตะลุงเลื่องชื่อ "นายกั้น ทองหล่อ" ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ประจำปี 2529

เมื่อพูดถึงตากั้น หรือ หนังกั้น ผู้ที่ชื่นชอบหนังตะลุงน้อยคนนักที่จะไม่รู้จัก เรียกง่ายๆในยุคสมัยที่ยังไม่มีโซเชี่ยล ตากั้นแกดังพอๆกับน้องเดี่ยวเชียวแหล่ะ ตากั้น ทองหล่อ เกิดในปี พ.ศ.2455 แกเป็นคนบ้านน้ำกระจาย ตำบลพะวง จังหวัดสงขลา ตากั้นเคยเป็นศิษย์เก่าโรงเรียนมหาวชิราวุธ แต่แกเรียนแค่ปีเดียวก็ลาออกไป ด้วยเหตุผลที่ว่า "อยากไปประกอบอาชีพเล่นหนังตะลุง" หลังจากประกอบอาชีพเล่นหนังตะลุงมาสักระยะ ตากั้นแกเริ่มท้อแท้ และมองว่ามันไม่รุ่ง จึงบวชเป็นสามเณรเรียนทางธรรมอยู่ 2 ปี ก่อนจะลาสิกขามาเป็นครู บรรจุที่โรงเรียนน้ำกระจาย (สงขลาสายเก่า) แต่ชีวิตแกก็เหมือนต้องกลับมาทำในสิ่งที่ตนรัก เพราะแกเป็นครูได้ไม่ถึงปี แกก็ลาออกมาแสดงหนังตะลุงอีกครั้งหนึ่ง เนื่องจาก หนังเอียด ปากพน ศักดิ์เป็นอาของตากั้น อาศัยอยู่ที่บ้านเขาตก รัตภูมิ โดยหนังเอียดมองว่าหนังตะลุงดีๆ หายาก

นายกั้น ทองหล่อ รักษาศิลปะการแสดงหนังตะลุงมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นแนวการแสดง รูปหนังตะลุง และเครื่องดนตรี เรื่องที่นำมาแสดง "หนังกั้น" หรือ "ตากั้น" ประพันธ์ขึ้นเองแทบทั้งสิ้น หนังที่มีชื่อเสียงคือเรื่อง "ยอดชายนายนาบุญ" เป็นการว่ากลอนเป็นกลอนปฏิภาณ รวมจำนวนครั้งที่หนังกั้นแสดงทั้งในประเทศไทยและประเทศมาเลเซีย ประมาณ 6,000 ครั้ง หนังกั้นได้แสดงที่จังหวัดยะลา เป็นเวลา 6 เดือน หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 หนังกั้นยังมีโอกาสได้เล่นหนังตะลุงต้อนรับ จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีที่ได้มาเยี่ยมภาคใต้ บริเวณตำหนักเขาน้อย และครั้งหนึ่งในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงโปรดเกล้าให้หนังกั้นแสดงถวายหน้าพระที่นัั่ง ณ ตำหนักเขาน้อย เนื่องในคราวเสด็จเยี่ยมราษฏรจังหวัดภาคใต้ ปี พ.ศ.2530 ได้รับเสนอชื่อเข้ารับพระราชทานปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาดนตรีและศิลปะการแสดง

หนังกั้น ทองหล่อ ได้ถึงแก่กรรมด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม 2531 ด้วยวัย 79 ปี ได้รับพระราชทานเพลิงศพ มีการสร้างพิพิธภัณฑ์หนังกั้น ทองหล่อ โดยศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดสงขลา วิทยาลัยครูสงขลา โดยความเห็นชอบของชมรมหนังตะลุง

ว่าวควาย เสียงจากท้องทุ่ง สู่ฟากฟ้าแห่งความทรงจำ
4 ตุลาคม 2569 | 538จากตำนานเทพปราบอสูร สู่เจ้าพ่อเสือ ศูนย์รวมศรัทธาแห่งหาดใหญ่
27 กันยายน 2569 | 451เปิดตำนาน “ขนมบ้า” ขนมแทนลูกสะบ้า ในประเพณีสารทเดือนสิบ
27 กันยายน 2569 | 541หอดูดาวสงขลา ประตูสู่จักรวาลบนเขารูปช้าง
20 กันยายน 2569 | 1,518กล้วยนาค กล้วยพื้นถิ่นสี “นาก” จากสวนพื้นบ้าน สู่คุณค่าที่คนรุ่นใหม่อาจไม่เคยรู้จัก
20 กันยายน 2569 | 1,686ตำนานเทพแห่งปัญญา สู่แลนด์มาร์กแห่งศรัทธาเมืองชายแดนสะเดา
13 กันยายน 2569 | 913ตำนาน “ยำสาย” อาหารพื้นบ้านเกาะยอที่อยู่คู่ชุมชนมากว่า 100 ปี
13 กันยายน 2569 | 350ย้อนรอยสะเดา 87 ปี จากเมืองไร้ไฟฟ้า สู่ศูนย์กลางชายแดน
6 กันยายน 2569 | 853