หางานหาดใหญ่ หาดใหญ่ ชัดทุกเรื่องเมืองหาดใหญ่ สงขลา อับเดตข่าวหาดใหญ่ Hatyaifocus สาวสวยหาดใหญ่ หนุ่มหล่อหาดใหญ่

หากพูดถึงผลไม้ตระกูลส้มที่มีรูปร่างแปลกตาและเต็มไปด้วยเรื่องราวทางวัฒนธรรม หนึ่งในนั้นคือ “ส้มมือ” หรือ “ส้มโอมือ” ไม้ผลโบราณที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว แตกต่างจากส้มทั่วไปตรงที่ผลของมันสามารถแยกออกเป็นแฉกยาว ๆ คล้ายนิ้วมือของคน จนเป็นที่มาของชื่อภาษาอังกฤษว่า “Buddha’s Hand” หรือ “พระหัตถ์พระพุทธเจ้า”

ส้มมือเป็นพืชตระกูลส้มที่สันนิษฐานว่ามีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมในแถบเอเชียใต้ โดยเฉพาะอินเดีย ก่อนจะแพร่กระจายไปยังประเทศจีนและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในเวลาต่อมา สำหรับชาวจีน ส้มมือมีชื่อว่า “ฝอโส่ว” (Fó Shǒu) ซึ่งหมายถึงนิ้วพระหัตถ์ของพระพุทธเจ้า ส่วนในประเทศไทย คำว่า “ส้มโอมือ” ไม่ได้หมายถึงผลไม้ที่ทำมาจากมือ แต่เป็นชื่อที่เชื่อมโยงกับรูปร่างของผลซึ่งมีลักษณะคล้ายนิ้วมือยื่นออกมา นอกจากความแปลกตาแล้ว ส้มมือยังมีความหมายในด้านความเชื่อและวัฒนธรรม โดยเฉพาะในสังคมจีนและญี่ปุ่นที่นิยมใช้ส้มมือเป็น ผลไม้มงคล สำหรับงานมงคลและพิธีกรรมทางศาสนา เชื่อมโยงกับความสุข โชคลาภ และอายุยืนยาว ขณะเดียวกันด้วยกลิ่นหอมสดชื่นจากน้ำมันหอมระเหยตามผิวผล จึงมักนำไปวางบูชา ตกแต่ง หรือใช้ช่วยดับกลิ่นภายในบริเวณบ้านและสถานที่ต่าง ๆ

ลักษณะของส้มมือเองก็มีเสน่ห์ไม่แพ้กัน ตัวต้นเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 3–4 เมตร ผลมีผิวขรุขระและเปลือกหนา เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองสด ส่วนปลายผลจะแตกออกเป็นแฉกคล้ายนิ้วมืออย่างเห็นได้ชัด ภายในแทบไม่มีน้ำและไม่มีเมล็ด โดยส่วนใหญ่จะเป็นเนื้อเยื่อสีขาวและเปลือกหนา จุดเด่นสำคัญอยู่ที่ ต่อมน้ำมันบริเวณผิวผล ซึ่งให้กลิ่นหอมที่ค่อนข้างแรงและเป็นเอกลักษณ์ สำหรับประเทศไทย ส้มมือไม่ได้มีบทบาทเพียงในด้านความเชื่อเท่านั้น แต่ยังปรากฏอยู่ในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะการนำเปลือกและผิวของส้มมือมาใช้เป็นส่วนประกอบของ ยาดมสมุนไพรตำรับโบราณ เช่น ตำรับวังสุนันทาในสมัยรัชกาลที่ 5 เพื่อเพิ่มกลิ่นหอมและให้ความรู้สึกสดชื่น นิยมใช้บรรเทาอาการวิงเวียนศีรษะ หน้ามืด ตาลาย รวมถึงใช้ในตำรับที่เกี่ยวข้องกับการบำรุงหัวใจ

ในตำรับยาแผนไทย ผิวและผลของส้มมือยังถูกใช้ในทางสมุนไพรเพื่อ แก้ลม แก้เสมหะ ขับลม แก้อาการจุกเสียด แน่นท้อง และบำรุงธาตุ สะท้อนให้เห็นว่า ผลไม้หน้าตาแปลกชนิดนี้ไม่ได้เป็นเพียงของมงคลหรือของประดับเท่านั้น แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมา จากผลไม้โบราณที่มีรูปร่างราวกับนิ้วมือ สู่สัญลักษณ์แห่งความเป็นสิริมงคลและส่วนหนึ่งของตำรับสมุนไพรไทย “ส้มมือ” จึงเป็นอีกหนึ่งพืชที่รวมเอาทั้งธรรมชาติ ความเชื่อ และภูมิปัญญาเอาไว้ในผลเดียว และยังคงเป็นที่จดจำจากรูปลักษณ์อันโดดเด่นจนถึงปัจจุบัน 

ขอบคุณข้อมูลและภาพ : The Earth