หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา สงขลา หรือ “หอดูดาวภูมิภาคสงขลา” ตั้งอยู่บนเขารูปช้าง อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา บนพื้นที่ประมาณ 25 ไร่ จัดตั้งขึ้นภายใต้โครงการหอดูดาวภูมิภาคสำหรับประชาชนของ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) เพื่อขยายโอกาสให้ประชาชนและเยาวชนในภาคใต้เข้าถึงการเรียนรู้ด้านดาราศาสตร์

หอดูดาวแห่งนี้ เปิดดำเนินการอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม 2562 และเป็นหอดูดาวภูมิภาคสำหรับประชาชนเต็มรูปแบบแห่งที่ 3 ของประเทศไทยในขณะนั้น ภายในมีทั้ง ท้องฟ้าจำลองระบบฟูลโดมดิจิทัล นิทรรศการดาราศาสตร์ และพื้นที่สำหรับจัดกิจกรรมดูดาว รวมถึงมีบทบาทเป็นศูนย์เรียนรู้ด้านดาราศาสตร์มุสลิม

จุดเด่นอีกประการคือทำเลบนเขารูปช้าง ซึ่งมีมุมเปิดกว้างกว่า 270 องศา สามารถชมทัศนียภาพเมืองสงขลา ทะเลสาบสงขลา และอ่าวไทยได้ หอดูดาวจึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่สำหรับ “ดูดาว” แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้วิทยาศาสตร์และสถานที่ท่องเที่ยวเชิงการศึกษาที่สำคัญของจังหวัดสงขลา

นอกจากการเรียนรู้ผ่านท้องฟ้าจำลองและนิทรรศการแล้ว หอดูดาวยังมีกิจกรรม สังเกตการณ์วัตถุท้องฟ้าและปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ สำหรับประชาชนและเยาวชน โดยเฉพาะกิจกรรม NARIT Public Night ที่เปิดโอกาสให้ผู้สนใจได้เรียนรู้การใช้กล้องโทรทรรศน์และสัมผัสท้องฟ้ายามค่ำคืนอย่างใกล้ชิด

อีกหนึ่งเอกลักษณ์ของหอดูดาวสงขลาคือ “สะพานดาวหาง” ซึ่งเป็นองค์ประกอบด้านภูมิทัศน์ที่สื่อถึงเรื่องราวทางดาราศาสตร์ของสถานที่ และในช่วงค่ำยังมีการประดับไฟ ทำให้พื้นที่แห่งนี้มีบรรยากาศแตกต่างจากแหล่งเรียนรู้ทั่วไป และกลายเป็นอีกจุดที่ผู้มาเยือนสามารถชมวิวเมืองสงขลาได้

ด้วยทำเลและบทบาทที่เชื่อมโยงทั้ง วิทยาศาสตร์ การศึกษา และภูมิทัศน์ของเมืองสงขลา หอดูดาวแห่งนี้จึงเป็นมากกว่าสถานที่ดูดาว แต่เป็นพื้นที่ที่เปิดโอกาสให้คนทุกวัยได้เรียนรู้จักจักรวาลผ่านประสบการณ์จริง และเป็นอีกหนึ่งสถานที่สำคัญที่ช่วยสร้างแรงบันดาลใจด้านวิทยาศาสตร์ให้กับเยาวชนในภาคใต้

จากวันที่เปิดประตูในปี 2562 จนถึงปัจจุบัน หอดูดาวสงขลายังคงทำหน้าที่เป็นพื้นที่ที่พาเด็ก เยาวชน และประชาชนในภาคใต้ เงยหน้ามองท้องฟ้า เรียนรู้จักรวาล และตั้งคำถามต่อสิ่งที่อยู่ไกลเกินกว่าขอบฟ้า

ขอบคุณภาพและข้อมูล : สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม