
วันนี้หาดใหญ่โฟกัสจะพาไปรู้จักกับ ทวดยายหมฺลี พระพุทธรูปโบราณศักดิ์สิทธิ์แห่งวัดพะโคะ วัดพะโคะ วัดโบราณคู่แผ่นดินสงขลา นอกจากจะเป็นสถานที่สำคัญที่เชื่อมโยงกับตำนานหลวงปู่ทวดแล้วยังเป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์อีกองค์หนึ่งที่ชาวบ้านให้ความเคารพศรัทธาอย่างสูง นั่นคือ “ทวดยายหมฺลี” หรือ นางนวลทองสำลี

พระพุทธรูปองค์นี้มีลักษณะเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่อง ปางอุ้มบาตร หล่อด้วยเนื้อสำริด สูงประมาณ 150 เซนติเมตร สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาแม้จะไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดถึงปีที่สร้าง แต่รูปแบบศิลปกรรมและเครื่องทรงที่วิจิตรงดงาม สะท้อนถึงความเก่าแก่และความสำคัญทางวัฒนธรรมอย่างลึกซึ้ง สิ่งที่ทำให้ทวดยายหมฺลีแตกต่างจากพระพุทธรูปทั่วไป คือ เครื่องทรงที่มีลักษณะคล้ายการแต่งกายของมโนราห์ศิลปะการแสดงพื้นบ้านภาคใต้ที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน

ตำนานพื้นบ้านเล่าว่า ในอดีตกาล มีหญิงสาวผู้หนึ่งเดินทางมาพำนักอยู่ในชุมชนแห่งนี้ นางได้ถ่ายทอดภูมิปัญญาการปั่นด้ายและทอผ้าให้แก่ชาวบ้าน จนเป็นที่รักและเคารพอย่างยิ่ง เมื่อสิ้นชีวิต ชาวบ้านต่างสำนึกในบุญคุณ จึงร่วมกันสร้างพระพุทธรูปขึ้นเป็นอนุสรณ์ และเรียกขานกันว่า พระพุทธรูปยายสำลี อีกตำนานหนึ่งก็เชื่อว่า พระพุทธรูปองค์นี้คืออนุสรณ์แทน “นางนวลทองสำลี” พระธิดาของพระยาสายฟ้าฟาด เจ้าเมืองพัทลุง ผู้ให้กำเนิด ขุนศรีศรัทธา บุคคลสำคัญที่ถือเป็นต้นตำนานของมโนราห์

ด้วยเหตุนี้ ทวดยายหมฺลีจึงไม่ได้เป็นเพียงพระพุทธรูปโบราณ หากแต่เป็นเสมือนสัญลักษณ์เชื่อมโยงระหว่าง พุทธศาสนา ตำนานพื้นบ้าน และศิลปะมโนราห์ เข้าด้วยกันอย่างแนบแน่น ทุกวันนี้ ทวดยายหมฺลี พระพุทธรูปโบราณศักดิ์สิทธิ์ก็ยังตั้งประทับอยู่ที่วัดพะโคะ อ.สทิงพระ จังหวัดสงขลา ซึ่งเป็นที่รู้จักของคนหมู่มาก คนที่ไปเยี่ยมเยือนและกราบไหว้

ขอบคุณภาพและข้อมูล : กรมประชาสัมพันธ์สงขลา , จังหวัดสงขลา
เรื่องเล่าตำนาน "ทวดโต๊ะหยัง" สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่ชุมชนถ้ำตลอดสะบ้าย้อย
14 มิถุนายน 2569 | 34เปิดประวัติ "วัดสมเด็จ" วัดสไตล์ล้านนาแห่งแรกของสงขลา
7 มิถุนายน 2569 | 315ตำนานซากเรือสำเภาการค้า ใต้ทะเลระโนดกว่าหลายร้อยปี
7 มิถุนายน 2569 | 1,035พาแลต้นจามจุรียักษ์ 100 ปี พญาไม้เก่าแก่คู่วัดท่าข้าม
24 พฤษภาคม 2569 | 520จากวันวานสู่วันนี้ “ศาลาพระวิหารแดง” มรดกแห่งเขาตังกวนสู่แลนด์มาร์กสุดคลาสสิกเมืองสงขลา
24 พฤษภาคม 2569 | 292เปิดตำนาน “แม่ซื้อ” ความเชื่อโบราณของคนสมัยก่อนที่ยังคงมีความเชื่อนี้กันจนถึงปัจจุบัน
17 พฤษภาคม 2569 | 593ศาลเจ้าเก่าแก่คู่ชาวหาดใหญ่ “ศาลเจ้าแม่กวนอิม 100 ปี บ้านปลักธง”
17 พฤษภาคม 2569 | 660พลิกภูมิปัญญาพื้นบ้านสร้างรายได้ จากใบตาลโตนดสู่พวงมาลัยร่วมสมัย
10 พฤษภาคม 2569 | 914