
ชุมชนท่าข้าม เป็นชุมชนเล็ก ๆ ที่ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา นอกจากความเรียบง่ายและวิถีชีวิตแบบชุมชนแล้ว ท่าข้ามยังเป็นพื้นที่ที่มีเรื่องเล่าและตำนานท้องถิ่นสืบทอดกันมาอย่างยาวนาน หลายตำนานสะท้อนถึงความผูกพันของผู้คนกับธรรมชาติและลำคลองที่หล่อเลี้ยงชีวิต
หนึ่งในตำนานที่ชาวบ้านเล่าขานกันมาจนถึงปัจจุบัน คือ ตำนานคลองนายสามและบ้านแม่เตย ซึ่งเป็นที่มาของชื่อสถานที่สำคัญภายในชุมชนท่าข้าม ย้อนกลับไปในอดีต ณ หมู่บ้านแห่งหนึ่งในชุมชนท่าข้าม มีครอบครัวฐานะปานกลางอาศัยอยู่ด้วยกัน 3 คน ได้แก่ นายสาม แม่เตย และลูกอ้าย ทั้งสามประกอบอาชีพสุจริต ขยันขันแข็ง ใช้ชีวิตอย่างเรียบง่ายพึ่งพาธรรมชาติเป็นหลัก
วันหนึ่งในช่วงฤดูแล้ง น้ำในลำคลองใกล้หมู่บ้านแห้งขอด นายสามจึงชวนแม่เตยและลูกอ้ายออกไปหาปลาในลำคลอง เมื่อเห็นว่าน้ำลดจนแทบแห้ง ทั้งสามช่วยกันทำคันดินกั้นน้ำ และใช้โพงวิดน้ำออกเพื่อจับปลา ขณะนั้นเอง ปลาช่อนตัวใหญ่พยายามว่ายหลบหนีเข้าไปในโพรงขนาดใหญ่ริมตลิ่ง นายสามเห็นดังนั้นจึงวางโพงและตัดสินใจคลานตามเข้าไปในโพรงเพื่อจับปลา แต่ยังไม่ทันได้ปลา ทันใดนั้นเอง น้ำกลับไหลทะลักออกมาจากโพรงอย่างรุนแรง
แม่เตยและลูกอ้ายตกใจสุดขีด พยายามคว้าจับปลายเท้าของนายสามเอาไว้ แต่กระแสน้ำที่เชี่ยวกรากและรวดเร็วเกินต้านทาน ทำให้ทั้งสามถูกน้ำพัดจมหายไปในลำคลอง และเสียชีวิตในที่สุด
ต่อมา ชาวบ้านจึงเรียกลำคลองแห่งนั้นว่า “คลองนายสาม” เพื่อเป็นอนุสรณ์แห่งเหตุการณ์สะเทือนใจ และเรียกหมู่บ้านบริเวณใกล้เคียงว่า “บ้านแม่เตย” ตามชื่อของหญิงผู้เป็นมารดา สำหรับ ลูกอ้าย ผู้ยังเป็นสาวบริสุทธิ์ ชาวบ้านมีความเชื่อว่าวิญญาณของเธอเป็นวิญญาณบริสุทธิ์ มีความศักดิ์สิทธิ์และบารมี ชาวบ้านหลายคนอ้างว่าเคยพบเห็นอภินิหารและสิ่งเร้นลับที่เกี่ยวข้องกับวิญญาณของลูกอ้ายอยู่เป็นเนือง ๆ จนได้รับการขนานนามว่า “เจ้าหญิงกายทองคำ”

ตำนานคลองนายสามและบ้านแม่เตย จึงไม่ใช่เพียงเรื่องเล่าขาน หากแต่เป็นมรดกทางความเชื่อที่สะท้อนถึงความสัมพันธ์ของผู้คนกับธรรมชาติ และยังคงเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ชุมชนท่าข้าม ที่ถูกถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นมาจนถึงปัจจุบัน
ที่มาบทความ : รากเหง้าและเบ้าหลอม : ท่าข้าม (อาจารย์จรูญ หยูทอง)
เปิดประวัติ "วัดสมเด็จ" วัดสไตล์ล้านนาแห่งแรกของสงขลา
7 มิถุนายน 2569 | 156ตำนานซากเรือสำเภาการค้า ใต้ทะเลระโนดกว่าหลายร้อยปี
7 มิถุนายน 2569 | 465พาแลต้นจามจุรียักษ์ 100 ปี พญาไม้เก่าแก่คู่วัดท่าข้าม
24 พฤษภาคม 2569 | 383จากวันวานสู่วันนี้ “ศาลาพระวิหารแดง” มรดกแห่งเขาตังกวนสู่แลนด์มาร์กสุดคลาสสิกเมืองสงขลา
24 พฤษภาคม 2569 | 258เปิดตำนาน “แม่ซื้อ” ความเชื่อโบราณของคนสมัยก่อนที่ยังคงมีความเชื่อนี้กันจนถึงปัจจุบัน
17 พฤษภาคม 2569 | 465ศาลเจ้าเก่าแก่คู่ชาวหาดใหญ่ “ศาลเจ้าแม่กวนอิม 100 ปี บ้านปลักธง”
17 พฤษภาคม 2569 | 520พลิกภูมิปัญญาพื้นบ้านสร้างรายได้ จากใบตาลโตนดสู่พวงมาลัยร่วมสมัย
10 พฤษภาคม 2569 | 796เจาะอดีตหงสาวดีกับชเวดากอง
10 พฤษภาคม 2569 | 877