อำเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา มีประวัติความเป็นมายาวนานจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่มีการค้นพบโบราณวัตถุสมัยก่อนประวัติศาสตร์ สมัยหินใหม่ฝังอยู่ในถ้ำและเพิงหิน ทางทิศเหนือของเขารักเกียรติ ตำบลกำแพงเพชร พบภาชนะดินเผาลายเชือกทาบ ภาชนะดินเผาแบบหม้อสามขา ขวานหินขัด โครงกระดูกมนุษย์และสัตว์ (หน่วยศิลปากรที่ 9 สงขลา 2521 : 13)
จากหลักฐานดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าพื้นที่อำเภอรัตภูมิ เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของมนุษย์โบราณสมัยก่อนประวัติศาสตร์ อาศัยอยู่ในบริเวณถ้ำหินปูนของภูเขาในเขตอำเภอรัตภูมิตลอดไปจนถึงจังหวัดพัทลุงมายาวนานประมาณ 6,000 ปีมาแล้ว และต่อมาในสมัยประวัติศาสตร์มีการค้นพบโบราณวัตถุแผ่นจารึกอักษรขอมจากถ้ำเขาจังโหลน ตำบลคูหาใต้ และเขาพระ ตำบลเขาพระ เป็นโบราณวัตถุในสมัยพุทธศตวรรษที่ 24-25 (ตรงกับสมัยกรุงธนบุรี)
จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ดังกล่าว จะเห็นได้ว่าภูเขาในพื้นที่อำเภอรัตภูมิ เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของมนุษย์โบราณสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ซึ่งคนรัตภูมิได้ให้ความสำคัญกับภูเขาเป็นอย่างมาก จึงผูกคำกลอนโบราณจากตำนานภูเขาของอำเภอรัตภูมิตามคำบอกเล่าของ ร.ต.อ.เยื้อง สมถวิล ประธานกลุ่มอนุรักษ์และส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมอำเภอรัตภูมิ ความว่า
“ท่านท้าวจังโหลนผู้รุ่งฟ้า มีเมียงามเลิศเฉิดเฉลา
กานดาตาเพราเขาคูหา มีบุตรสามองค์ทรงลักขณา
ชื่อว่าเขาจุ้มปะเป็นพี่ชาย ถัดมาแต่นั้นสาวหน้างาม
ชื่อว่าเขาตกน้ำงามเฉิดฉาย มีบุตรสุดท้องเป็นน้องชาย
ใจร้ายให้ชื่อเขารังเกียจ เบียดเสียดพี่น้องให้ต้องแค้น
ถีบพี่พังลงในคงคา รู้ไปถึงบิดาเขาโกรธแน่น
ท้าวจังโหลนขับไล่ไม่ให้อยู่ ไปเป็นคู่แต่สวนควนหัวแหวน
ฝ่ายควนรูรู้เรื่องให้เคืองแค้น ว่าเจ้าควนหัวแหวนมีผัวใหม่
จะได้หรือไม่ได้ก็ตามใจ ต้องไปบอกควนหินเหล็กไฟเสียให้รู้”
ซึ่งเป็นการเปรียบเปรยภูเขาสำคัญทั้ง 5 ในอำเภอรัตภูมิตามภูมิศาสสตร์ที่ตั้ง โดยภูเขา 4 ลูก เขาจังโหลน เขาคูหา เขาจุ้มปะ เขาตกน้ำ เป็นภูเขาที่ตั้งอยู่บริเวณใกล้เคียงกัน ส่วนเขารังเกียรติ กลับห่างไกลออกมาจากภูเขาทั้ง 4 จึงเปรียบดังคำกลอนมุขปาฐะท่อนที่ว่า "ท้าวจังโหลนขับไล่ไม่ให้อยู่ ไปเป็นคู่แต่สวนควนหัวแหวน" ซึ่งคำกลอนมุขปาฐาะนี้แต่งขึ้นเพื่อเชื่อมโยงภูเขาสำคัญทั้ง 5 ลูกที่อยู่คู่มากับอำเภอรัตภูมิมาอย่างยาวนานนับร้อยปี
ที่มา : หนังสือ “วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดสงขลา”
เรียบเรียง : วรรณี นวลแก้ว นักวิชาการศาสนาชำนาญการ สนง.พระพุทธศาสนาจ.สงขลา
ถ้ำพ่อพระยามารสิงหะ สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ริมสมิหลา แหล่งสักการะ “ทวดเสือสิงหะมาร” เสริมสิริมงคล
29 มีนาคม 2569 | 515
วัดแจ้ง ระโนด วัดเก่าแก่ริมอ่าวไทย กับ “ประตูแห่งกาลเวลา” ที่สะท้อนศรัทธาชุมชน
29 มีนาคม 2569 | 613
ตำหนักพระแม่งูจงอาง วัดเขาน้อย ศรัทธาและความเชื่อคู่โบราณสถานเมืองสิงหนคร
29 มีนาคม 2569 | 522
สุสานคาทอลิกหาดใหญ่ ร่องรอยศรัทธาแห่งชุมชนคริสต์
22 มีนาคม 2569 | 187
แมคโดนัลด์ที่ไม่ใช่แค่ร้านอาหาร แต่เป็นศูนย์รวมความทรงจำของเด็ก ม.อ.
22 มีนาคม 2569 | 608
สูดอากาศดี ถ่ายรูปสวยกับอุทยานวิทยาศาสตร์ ม.อ.
22 มีนาคม 2569 | 596
ใต้สยามนครินทร์ เวทีเสียงเพลงของวัยรุ่นหาดใหญ่
15 มีนาคม 2569 | 734
ไอซ์โดมหาดใหญ่ เมืองหนาวกลางแดนใต้ ความทรงจำของเด็กหาดใหญ่
15 มีนาคม 2569 | 764