
บ้านควนจง ตั้งอยู่ในพื้นที่ ตำบลนาหม่อม อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา เป็นชุมชนลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา หนึ่งในพื้นที่ที่มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งในภาคใต้

ความเป็นมาของชื่อบ้านควนจง เดิมในหมู่บ้านมีเนินเขาเตี้ย ๆ ลักษณะสัณฐานเป็นรูปวงกลม เรียกว่า ควนกลม (ควน แปลว่า เนิน) และมีกระจง ซึ่งเป็นสัตว์จําพวกเก้งขนาดเล็กชุกชุม จึงเรียกเป็นชื่อหมู่บ้านว่า “ควนจง” โดยคาดว่าเป็นหมู่บ้านที่มีการก่อตั้งและมีผู้คนเข้ามาอยู่อาศัยมายาวนานกว่าหนึ่งร้อยปี
อดีตมีบ้านเรือนเพียงไม่กี่หลังตั้งอยู่บริเวณริมทางหลวงหมายเลข 43 (คนในหมู่บ้านเรียกกันว่า ถนนสายเอเชีย) และบริเวณที่เรียกว่า บ้านตีนนา โดยบ้านตีนนาเป็นพื้นที่ศูนย์กลางของหมู่บ้าน ผู้คนสองพื้นที่มีการติดต่อกันด้วยการเดินเท้าเป็นหลัก
(ภาพ: สถานีควนจงปี ปี 2516 , ที่มา : รถไฟไทยดอทคอม)
ในช่วงปี พ.ศ. 2460 มีการสร้างทางรถไฟสายใต้หาดใหญ่-สุไหงโก-ลก มี “สถานีรถไฟควนจง” เป็นหนึ่งในสถานีรถไฟของเส้นทางรถไฟสายใต้ รวมถึงมีการตัดถนนสายเอเชียซึ่งสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2493 จึงสันนิษฐานว่าการเติบโตของหมู่บ้านควนจงเกิดจากเส้นทางคมนาคมทั้งถนนสายเอเชียและเส้นทางรถไฟที่ช่วยให้การเดินทางติดต่อกับพื้นที่อื่น ๆ เป็นไปอย่างสะดวก

ประกอบกับคนดั้งเดิมและคนต่างถิ่นอพยพเข้ามาเป็นแรงงานรับจ้างทํางานก่อสร้างและทํางานในเหมืองแร่ดีบุกที่เคยรุ่งเรืองในอดีต ซึ่งคนงานเหมืองเหล่านี้ได้ลงหลักปักฐานสร้างครอบครัวอย่างถาวรในช่วงเวลานั้นแล้วสืบเชื้อสายมาถึงปัจจุบัน

ซึ่งในปัจจุบันนี้ ภายในหมู่บ้านมีการตั้งถิ่นฐานกระจายอยู่ใน 4 บริเวณหลัก ๆ ที่เรียกกันว่าบ้านริมถนนสายเอเชีย บ้านตีนนา บ้านตก และบ้านกว้าน โดยมีถนนสายหลักและสายรองเชื่อมโยงบริเวณต่าง ๆ ทั้งภายในหมู่บ้านและภายนอกที่มีอาณาเขตติดต่อกันให้สามารถเดินทางได้อย่างสะดวก
ภาพ/ข้อมูล : วิกิชุมชน ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
พลิกภูมิปัญญาพื้นบ้านสร้างรายได้ จากใบตาลโตนดสู่พวงมาลัยร่วมสมัย
10 พฤษภาคม 2569 | 46เจาะอดีตหงสาวดีกับชเวดากอง
10 พฤษภาคม 2569 | 55ตำนานหวังต้าเซียน เทพแห่งการขอพรสุขภาพ โชคลาภ การงาน ซึ่งเป็นศูนย์รวมจิตใจชาวหาดใหญ่
3 พฤษภาคม 2569 | 596ตำนานบ้านเขาคอหงส์ยายจันทร์กับตาทอง
3 พฤษภาคม 2569 | 664สวนน้ำสวนสัตว์สงขลา | พื้นที่แห่งเสียงหัวเราะ ที่ถูกวันเวลาเปลี่ยนให้กลายเป็นความคิดถึง
26 เมษายน 2569 | 2,533บ้านเดือนฉาย | คาเฟ่ย้อนยุคสุดคลาสสิก พร้อมตำนานหลุมหลบภัยใต้บ้าน
26 เมษายน 2569 | 1,603“วัดเนินพิจิตร” จากวัดหนำคอกสู่ศูนย์รวมศรัทธาของชุมชน
19 เมษายน 2569 | 2,973เหลืองอินเดียบานสะพรั่ง รับฤดูร้อน เติมความสดใสให้เมืองหาดใหญ่
19 เมษายน 2569 | 2,841