หางานหาดใหญ่ หาดใหญ่ ชัดทุกเรื่องเมืองหาดใหญ่ สงขลา อับเดตข่าวหาดใหญ่ Hatyaifocus สาวสวยหาดใหญ่ หนุ่มหล่อหาดใหญ่

สำนักศิลปากรที่ 11 สงขลา ได้เขียนถึงโบราณสถานภูเขาน้อยไว้ว่าภูเขาน้อยเป็นภูเขาขนาดเล็ก ตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของเขาแดง ในพื้นที่หมู่ที่ 7 บ้านบนเมือง ตำบลหัวเขา อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา

เจดีย์เขาน้อย

บนยอดเขาน้อย ปรากฏฐานเจดีย์ซึ่งชาวบ้านเรียกกันโดยทั่วไปว่า พระเจดีย์เขาน้อย ปัจจุบันเหลือร่องรอยส่วนฐานของเจดีย์ก่ออิฐ มีแผนผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนาดกว้างประมาณ 20 เมตร ยาวประมาณ 20 เมตร บริเวณฐานทำเป็นซุ้มประดิษฐานพระพุทธรูป

การขุดค้นทางโบราณคดี พ.ศ.2529 พ.ศ.2529 หน่วยศิลปากรที่ 9 กรมศิลปากร ดำเนินการขุดค้นที่โบราณสถานแห่งนี้ได้พบร่องรอยของสถาปัตยกรรม และโบราณวัตถุหลายรายการ

ภูเขาน้อยสมัยพุทธศตวรรษที่ 12-16

โบราณวัตถุที่ขุดพบเช่น จันทรศาลา เศียรเทวดาศิลา ชิ้นส่วนประดับสถาปัตยกรรม แสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของศิลปะจากอินเดียเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 12 จึงสันนิษฐานได้ว่าเมื่อราว พ.ศ.1101-1200 บนยอดเขาน้อยเคยมีศาสนสถานซึ่งได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมอินเดียปรากฏขึ้นแล้ว

ภูเขาน้อยสมัยอยุธยา

ชิ้นส่วนพระพุทธรูปปูนปั้น ใบเสมาหินทรายแดง ศิลปะอยุธยา ซึ่งขุดพบในพ.ศ.2529 ประกอบกับร่องรอยของพระเจดีย์เขาน้อยที่ยังคงปรากฏให้เห็นในปัจจุบัน ทำให้เชื่อได้ว่าเมื่ออาณาจักรอยุธยาแผ่อำนาจมาถึงปลายคาบสมุทรสทิงพระอย่างมั่นคงในราวพุทธศตวรรษที่ 22 จึงได้มีการดัดแปลงศาสนสถานเดิมเสียใหม่ด้วยรูปแบบของศิลปะอยุธยา

ภูเขาน้อยในกัลปนา จุลศักราช 977

ในแผนที่เมืองนครศรีธรรมราช จุลศักราช 977 (พ.ศ.2158) ซึ่งมีลักษณะเป็นตำราภาพแสดงวัดวารามที่ได้รับการพระราชทานกัลปนาในบริเวณคาบสมุทรสทิงพระโดยพระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ปรากฏภาพ “เขาน้อย” ในบริเวณปลายคาบสมุทรสทิงพระ อยู่ในกลุ่มเดียวกับ เขาแดง เขาค่ายม่วง เขาเขียว เขาเกาะยอ และเขาตังกวน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของเขาน้อยในฐานจุดสังเกตสำคัญ (Landmark)

ภูเขาน้อยในแผนที่ฝรั่งเศส

ในพ.ศ.2230 มองซิเออร์ เดอ ลามาร์ วิศวกรชาวฝรั่งเศส รับพระบรมราชโองการจากสมเด็จพระนารายณ์มหาราช แห่งกรุงศรีอยุธยา เดินทางไปยังเมืองต่างๆคืออยุธยา ละโว้ บางกอก มะริด นครศรีธรรมราช พัทลุง และสงขลา โดยเมื่อมาถึงเมืองสงขลามองซิเออร์ เดอ ลามาร์ ได้ดำเนินการสำรวจและเตรียมการวางแผนในการซ่อมแซมป้อมกำแพงเมืองสงขลาขึ้นใหม่ ในคราวนี้จึงได้มีการวาดแผนที่เมืองสงขลาที่หัวเขาแดงเอาไว้ และแผนที่นี้ได้แสดงตำแหน่งเขาน้อยในฐานะส่วนหนึ่งของเมืองสงขลาที่หัวเขาแดงเอาไว้อย่างชัดเจน

ภูเขาน้อยกับการขึ้นทะเบียนโบราณสถาน

กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถานภูเขาน้อย(ทั้งลูก)มีเขตปริมณฑลโดยรอบ 20 เมตร ในราชกิจจานุเบกษาเล่ม 103 ตอนที่ 65 หน้า 1800 วันที่ 22 เมษายน 2529 และต่อมาเมื่อมีการประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถานบริเวณเมืองสงขลาเก่า ตามประกาศราชกิจจานุเบกษาเล่ม 109 ตอนที่ 119 หน้า 10190 วันที่ 17 กันยายน 2535 โบราณสถานภูเขาน้อยจึงได้รับการกำหนดเขตที่ดินใหม่รวมเข้ากับกลุ่มโบราณสถานบริเวณเมืองสงขลาเก่าซึ่งมีพื้นที่รวมกันทั้งสิ้นประมาณ 2,460 ไร่

ขอบคุณภาพต้นฉบับบทความ :  เรียบเรียงโดย นายสารัท ชลอสันติสกุล นักโบราณคดีชำนาญการ สำนักศิลปากรที่ ๑๑ สงขลา