หางานหาดใหญ่ หาดใหญ่ ชัดทุกเรื่องเมืองหาดใหญ่ สงขลา อับเดตข่าวหาดใหญ่ Hatyaifocus สาวสวยหาดใหญ่ หนุ่มหล่อหาดใหญ่

ซื้อประกัน เดินทางออนไลน์
ติดตามข่าวสารหาดใหญ่ ข่าว งาน ที่พัก อับเดทตลอด 24 ชม. ได้ที่นี่ APP IOS
ติดตามข่าวสารหาดใหญ่ ข่าว งาน ที่พัก อับเดทตลอด 24 ชม. ได้ที่นี่ APP ANDROID
บอกเพื่อนคุณ
หาดใหญ่ | ตำนาน...ที่มาชื่อ 19 หมู่บ้าน เมืองหาดใหญ่ (ตอนที่ 2)
6 มิถุนายน 2561 | 13,663

เมื่ออาทิตย์ที่ผ่านมา หาดใหญ่โฟกัสได้มีการนำเสนอเรื่องราวประวัติศาสตร์เมืองหาดใหญ่ ซึ่งเกี่ยวข้องกับประวัติที่มาชื่อหมู่บ้านทั้ง 10 หมู่บ้าน ภายในเขตอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ทั้งนี้ยังคงเหลืออีก 19 หมู่บ้านที่เรายังไม่ได้เอ่ยถึง วันนี้เราจึงถือโอกาสนำเรื่องราวการก่อเกิดที่มาชื่อหมู่บ้านที่เหลือมาให้ท่านผู้อ่านทุกท่าน ผ่านการบันทึกเรื่องราวของ "คุณคุณาพร ไชยโรจน์" บุคคลผู้มีความรู้และความเชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์ ที่เกี่ยวข้องกับเมืองหาดใหญ่และสงขลาเป็นอย่างดี

ก่อนอื่นต้องขอย้อนไปถึงปัจจัยการตั้งชื่อบ้านเมืองของประเทศไทย ซึ่งเกือบทุกชุมชนมักจะนำเอา สภาพภูมิศาสตร์ สภาพแวดล้อม ภูมิประเทศ บุคคลสำคัญ และประวัติศาสตร์เรื่องเล่า มาดัดแปลงผสมผสานเพื่อตั้งชื่อถนนหนทาง ชื่อชุมชน ชื่อหมู่บ้าน หรือแม้กระทั่งชื่อจังหวัด ดังที่เราได้เห็นกันดังเช่นทุกวันนี้ ยกตัวอย่างใกล้ๆ ตัว อาทิเช่น "อำเภอหาดใหญ่" ชื่อนี้มีที่มาจากลักษณะของภูมิประเทศ หลักฐานแรก คือ สภาพหาดทรายใหญ่ บริเวณริมคลองอู่ตะเภา ที่ถูกบันทึกเอาไว้ในพงศาวดารเมื่อครั้งสมัยรัชกาลที่ 4 หลังจากนั้นเมื่อความเจริญเข้ามา ชาวบ้านได้ขุดดินทรายบริเวณนั้น เพื่อไปก่อสร้างบ้านเรือน จนหาดทรายใหญ่สูญหายไปในที่สุด หลักฐานที่สอง คือ พื้นที่หาดใหญ่ในสมัยก่อน จะมีต้นมะหาดขนาดใหญ่อยู่ ชาวบ้านและพ่อค้าแม่ค้าใช้เป็นที่หลบฝนหลบแดด ผู้คนจึงเรียกชื่อพื้นที่บริเวณนี้ว่า "หาดใหญ่" เราจะเห็นได้ว่าทั้งสองที่มา จะมาจากคำบอกเล่าเกี่ยวกับสภาพภูมิศาสตร์ของเมืองหาดใหญ่ในสมัยก่อนแทบทั้งสิ้น เช่นเดียวกันกับชื่อที่มาของ 19 หมู่บ้านที่เราจะนำเสนอดังต่อไปนี้

1. บ้านเกาะหมี หมู่ที่ 11 ตำบลคลองแห อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แรกเริ่มเดิมทีหมู่บ้านแห่งนี้ ยังคงเป็นป่ารกทึบและมีสัตว์ป่าอยู่อาศัยเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะตรงบริเวณที่เป็นเกาะซึ่งตั้งอยู่ริมทุ่งนา ปรากฏเป็นเรื่องเล่ามาตั้งแต่ครั้งอดีตว่า แต่เดิมเคยมี "หมีป่าขนาดใหญ่" ตัวหนี่ง ได้ตะปบและกัดชาวบ้านจนถึงแก่ความตายที่เกาะแห่งนี้ ชาวบ้านจึงเรียกกันว่า “บ้านเกาะหมี” เพื่อระลึกว่าครั้งหนึ่งเคยมีหมีใหญ่ที่ดุร้ายฆ่าคนตาย ณ เกาะแห่งนี้มาก่อน

2. บ้านบางแฟบ หมู่ที่ 2 ตำบลควนลัง อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมภายในบริเวณดังกล่าวเคยมี “ต้นแฟบ” ขึ้นอยู่อย่างมากมาย (ต้นแฟบ เป็นต้นไม้ยืนต้นเล็กๆสูงราวๆ 2 เมตร ผลมีลักษณะแบนๆ โดยมีรสเปรี้ยว) ชาวบ้านจึงเรียกชื่อหมู่บ้านตามต้นแฟบที่มีมากว่า “บ้านบางแฟบ”

3. บ้านม่วงค่อม หมู่ที่ 5 ตำบลควนลัง อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมหมู่บ้านแห่งนี้มีวัดอยู่แห่งหนี่ง อันถือเป็นศูนย์รวมทางจิตใจของชาวบ้านละแวกนี้ และที่วัดแห่งนี้ยังมีต้นมะม่วงใหญ่อยู่ต้นหนึ่งที่งอกและเติบใหญ่ แต่ลักษณะไม่เป็นปกติเหมือนต้นมะม่วงทั่วๆไป กล่าวคือ มะม่วงต้นดังกล่าวงอก และค่อยๆค่อมลงสู่พื้นดิน ชาวบ้านจึงเรียกชื่อของหมู่บ้านว่า “บ้านม่วงค่อม”

4. บ้านพรุ หมู่ที่ 1,2,3,4 ตำบลบ้านพรุ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่าต่อๆกันว่า แต่เดิมหมู่บ้านแห่งนี้ยังมีลักษณะเป็นพรุขนาดใหญ่ แม้แต่ถนนหนทางก็ยังมีลักษณะที่ดินเป็นโคลนตม ซึ่งบางครั้งชาวบ้านก็เดินจมพรุ จนต้องเสียเวลาในการดึงเท้าออกจากโคลนตมเป็นเวลานาน โคลนในลักษณะนี้เองที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “โพระ” ครั้งกาลต่อมามีชาวบ้านจากต่างถิ่นเข้ามาอยู่อาศัยในบริเวณดังกล่าวมากขึ้น จึงได้ตั้งชื่อหมู่บ้านที่ตนอยู่อาศัยว่า “บ้านโพระ” ต่อมาจึงเพี้ยนมาเป็น “บ้านพรุ” ดังปัจจุบัน

5. บ้านหูแร่ หมู่ที่ 3 ตำบลทุ่งตำเสา อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมบริเวณสถานที่ตั้งหมู่บ้านมีเหมืองแร่ตั้งอยู่ โดยเฉพาะบริเวณมุมของเหมืองแร่จึงเรียกชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านหูแร่” ตราบปัจจุบัน

6. บ้านทุ่งงาย หมู่ที่ 6 ตำบลทุ่งใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า "บ้านทุ่งงาย" แต่เดิมนั้นยังเป็นหมู่บ้านที่ยังตั้งอยู่ในทุ่งนาและมี "ต้นงาย" ขึ้นอยู่อย่างหนาแน่น ชาวบ้านมักเรียกกันว่า "ป่างาย" ต่อมาจึงเรียกชื่อหมู่บ้านแห่งนี้ว่า "บ้านทุ่งงาย"

7. บ้านท่าข้าม หมู่ที่ 3 ตำบลท่าข้าม อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมภายในบริเวณหมู่บ้านดังกล่าวยังมีคลองขนาดใหญ่ ครั้งชาวบ้านต้องการเดินทางเข้าในเมืองหาดใหญ่ยามใดก็ตาม จำต้องข้ามคลองดังกล่าวเสมอๆ จนชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า “บ้านท่าข้าม” ดังปัจจุบัน

8. บ้านคลองแห หมู่ที่ 3 ตำบลคลองแห อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมมีขบวนแห่ฆ้องขนาดใหญ่ผ่านเข้าสู่บริเวณดังกล่าว ชาวบ้านจึงเรียกกันติดปากว่า "คลองแห่ฆ้อง" หรือ "คลองฆ้องแห่" ต่อมาจึงเพี้ยนเป็น "บ้านคลองแห" ดังปัจจุบัน แต่ก็มีบางคนแสดงความคิดเห็นว่า เหตุที่ได้ชื่อว่า "บ้านคลองแห" อาจจะเป็นเหตุสืบเนื่องมาจากรูปลักษณะของลำคลอง ที่มีรูปร่างลักษณะของแห (อุปกรณ์ในการดักจับปลาชนิดหนึ่ง) ก็เป็นได้

9. บ้านนายด่าน หมู่ที่ 3 ตำบลทุ่งใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมในสมัยสงครามหมู่บ้านดังกล่าวมีการตั้งด่าน เพื่อสกัดกั้นศัตรูซึ่งเป็นจุดเด่นจนชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า "บ้านนายด่าน"

10. บ้านควนลัง หมู่ที่ 3 ตำบลควนลัง อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมบริเวณดังกล่าวยังมี "ควน" อันเป็นเนินดินเตี้ยๆซึ่งชาวบ้านเชื่อกันว่ามีสิ่งศักดิ์สิทธิ์สถิตอยู่ภายใน ชาวบ้านในบริเวณดังกล่าวจึงร่วมกันสร้างศาลเจ้าขึ้นเรียกกันว่า "หลักตาลัง" และเรียกชื่อหมู่บ้านแห่งนี้ว่า "บ้านควนลัง"

11. บ้านท่านางหอม หมู่ที่ 5 ตำบลน้ำน้อย อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมหมู่บ้านแห่งนี้มีลำคลองธรรมชาติอันใช้เป็นเส้นทางสัญจรไปมา รวมทั้งมีสถานที่เทียบเรืออันเรียกว่า "ท่า" และที่ท่าแห่งนี้เอง มีสาวสวยผมยาวอยู่นางหนึ่ง ยามใดก็ตามที่นางเดินผ่านจะได้กลิ่นหอมจากกายของนาง ซึ่งนางผู้นี้เองจะมาลงเรือที่ท่าแห่งนี้เป็นประจำ ชาวบ้านจึงเรียกกันติดปากว่า "ท่านางหอม" และเรียกชื่อหมู่บ้านว่า "บ้านท่านางหอม"

12. บ้านคลองเปล หมู่ที่ 6 ตำบลคอหงส์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิม ณ หมู่บ้านแห่งนี้ยังมี "นางเลือดขาว" ที่สวยงามมาก ซึ่งนางจะเดินทางมาอาบน้ำที่ลำธารบริเวณดังกล่าวเป็นประจำ นางเลือดขาวได้ผูกเปลเอาไว้กับสายน้ำที่ลำคลองแห่งนี้เป็นประจำ ชาวบ้านจำเรียกกันว่า "บ้านคลองเปล" ดังปัจจุบัน

13. บ้านควนเนียง หมู่ที่ 3 ตำบลพะตง อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมเวลามีการจัดงานในวันสำคัญของที่หมู่บ้านแห่งนี้จะมีเนียง(โอ่ง)โผล่ขึ้นมากลางวัดทุกๆครั้ง และทุกครั้งที่เนียงปรากฏขึ้น เนียงดังกล่าวจะกลิ้งไปตามท้องถนนไปตั้งอยู่บนควน ชาวบ้านในสมัยนั้นจึงเรียกว่า "บ้านควนเนียง" ดังปัจจุบัน

14. บ้านท่าแซ หมู่ที่ 1,2,3,4 ตำบลคลองอู่ตะเภา อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมหมู่บ้านแห่งนี้มักมีการค้าขายสินค้าซื้อหากันอย่างมากมายจนมีเสียงเซ็งแซ่ไปทั่ว ต่อมาชาวบ้านจึงเรียกชื่อหมู่บ้านดังกล่าวว่า "บ้านท่าแซ่" ครั้งหลังจึงเรียกเพี้ยนว่า "บ้านท่าแซ" ดังปัจจุบัน

15. บ้านโป๊ะหมอ หมู่ที่ 7 ตำบลบ้านพรุ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า ในสมัยก่อนในพื้นที่บริเวณนี้มีหมอรักษาโรคตนหนึ่ง ซึ่งมีความเชี่ยวชาญและเก่งมาก ชาวบ้านเรียกท่านว่า "โปหมอ" โดยเวลาชาวบ้านเกิดอาการเจ็บป่วย ก็มักนิยมที่จะเดินทางไปให้โปหมอรักษาให้ ต่อมาชาวบ้านเรียกเพี้ยนไปเป็น "โป๊ะหมอ" และเรียกชื่อหมู่บ้านดังกล่าวว่า "บ้านโป๊ะหมอ"

16. บ้านหินเกลี้ยง หมู่ที่ 6 ตำบลท่าข้าม อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมมีหินใหญ่ก้อนหนึ่งกลิ้งมาติดอยู่ที่หน้าหมู่บ้าน ครั้งกาลต่อมาหินก้อนนั้นเริ่มเกลี้ยงขึ้นทุกวัน จนชาวบ้านนำไปตั้งเป็นชื่อของหมู่บ้านว่า "บ้านหินเกลี้ยง"

17. บ้านท่าจีน หมู่ที่ 7 ตำบลน้ำน้อย อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า ในบริเวณหมู่บ้านแห่งนี้มี "ท่าเทียบเรือขนาดเล็ก" อยู่หนึ่งแห่ง ชาวบ้านของที่นี่ส่วนใหญ่เป็นคนจีน โดยมีอาชีพเป็นช่างเหล็ก เมื่อเดินทางไปซื้อเหล็กได้ที่ไหนก็จะลากผ่านท่าแห่งนี้ ชาวบ้านก็เรียกกันติดปากว่า "ท่าจีนลากเหล็ก" แต่รู้สึกว่าชื่อดังกล่าวจะยาวไป ชาวบ้านเลยตัดเสียให้สั้นลงเพียงชื่อ "บ้านท่าจีน"

18. บ้านคลองหวะ หมู่ที่ 7 ตำบลคอหงส์ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แต่เดิมมีลำคลองอยู่สายหนึ่งไหลผ่าน ลำคลองสายนี้เองที่มีฝูงปลาอยู่อาศัยอย่างชุกชุม วันหนึ่งชาวบ้านช่วยกันดักจับปลาได้เป็นปริมาณมาก เมื่อนำไปแจกแล้วก็ยังไม่หมด จนชาวบ้านต้องตัดสินใจเอามีดหวะ (ผ่า) ที่ปลาชนิดนั้นๆที่นี่ จนชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า "บ้านคลองหวะ" จวบจนปัจจุบัน

19. บ้านคลองเรียน หมู่ที่ 4 ตำบลหาดใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามคำบอกเล่าของชาวบ้านเล่ากันว่า แรกเริ่มเดิมทีนั้นหมู่บ้านแห่งนี้ชาวบ้านมักที่จะเรียกกันติดปากเสมอๆว่า "บ้านคลองเวียน" สืบเนื่องมาจากวัดอันถือเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้าน ที่นี่ในอดีตเคยมีคลองเวียนรอบวัด ชาวบ้านจึงตั้งชื่อวัดตามลักษณะของคลองว่า "วัดคลองเวียน" และเรียกชื่อหมู่บ้านของตนว่า "บ้านคลองเวียน" ครั้งหลังจึงเรียกเพี้ยนกันเป็น "บ้านคลองเรียน" จวบจนปัจจุบัน

เป็นอย่างไรกันบ้างสำหรับตำนานที่มาของ 19 หมู่บ้านในเขตอำเภอหาดใหญ่ อันเป็นเรื่องเล่าที่เล่าต่อๆ กันมาเป็นเวลาหลายชั่วอายุคน และถูกรวบรวมโดย "คุณาพร ไชยโรจน์" ผู้ที่มีความรอบรู้ด้านประวัติศาสตร์เมืองหาดใหญ่ แต่เรื่องเล่าในแต่ละพื้นที่ก็อาจผิดเพี้ยน และมีตำนานเรื่องเล่าหลากหลายเรื่องราวที่แตกต่างออกไป แต่ทั้งหมดทั้งมวลคือเรื่องราวสั้นๆ ที่เราได้หยิบยกมาให้ผู้อ่านได้เพลิดเพลินและได้ความรู้เกี่ยวกับที่มาของบ้านเกิดของเรา 

ข่าวที่เกี่ยวข้อง