
หากพูดถึง "มัสยิด" หลายคนอาจมองว่าเป็นเพียงศาสนสถานสำหรับประกอบศาสนกิจของชาวมุสลิม แต่สำหรับชาวบ้านหาร อำเภอบางกล่ำ จังหวัดสงขลา ที่นี่คือ "มัสยิดบ้านหาร" มัสยิดแห่งแรกของบ้านหาร และเป็นศูนย์รวมจิตใจของผู้คนในชุมชนมายาวนานเกือบหนึ่งศตวรรษ เรื่องราวของมัสยิดแห่งนี้มีประวัติศาสตร์ที่สะท้อนให้เห็นถึงการตั้งรกรากของชาวมุสลิมในพื้นที่ ความศรัทธา และความสามัคคีของผู้คนที่ร่วมกันสร้างศาสนสถานแห่งแรกขึ้นด้วยแรงกายและแรงใจของคนทั้งชุมชน

ก่อนที่บ้านหารจะมีมัสยิดเป็นศูนย์กลางของชุมชนเช่นทุกวันนี้ ย้อนกลับไปเมื่อเกือบหนึ่งศตวรรษก่อน ชาวมุสลิมที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในพื้นที่บ้านหาร ซึ่งปัจจุบันครอบคลุมหมู่ที่ 1 หมู่ที่ 2 และหมู่ที่ 3 ยังไม่มีมัสยิดสำหรับประกอบศาสนกิจ มีเพียงสุเหร่าหลังเล็กที่ใช้ละหมาดและประกอบพิธีทางศาสนาร่วมกัน แม้จะเรียบง่าย แต่ก็เป็นศูนย์รวมจิตใจของผู้คนในยุคนั้น เมื่อจำนวนประชากรเพิ่มขึ้นและชุมชนเริ่มขยายตัว ในปี พ.ศ. 2474 ชาวบ้านจึงร่วมประชุมและมีมติเป็นเอกฉันท์ให้ก่อสร้าง มัสยิดแห่งแรกของบ้านหาร ขึ้น เพื่อใช้เป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจอย่างเป็นทางการ และเป็นศูนย์กลางของชาวมุสลิมในพื้นที่

มัสยิดหลังแรกของบ้านหารถูกสร้างขึ้นด้วยรูปแบบสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น โครงสร้างหลังคาทำด้วยไม้ มุงด้วยกระเบื้องบางโหนด ผนังก่อด้วยอิฐแดงจากเกาะยอ และฐานรากเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก สิ่งที่โดดเด่นที่สุดคือการก่อสร้างทั้งหมดไม่ได้มีการว่าจ้างผู้รับเหมา แต่เกิดจากความร่วมแรงร่วมใจของชาวบ้านที่ช่วยกันทั้งแรงงานและกำลังทรัพย์ ระหว่างการก่อสร้าง ชาวบ้านจาก 3 ชุมชน ได้แก่ บ้านคู บ้านท่าหาด และบ้านคดยาง ต่างผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันมาช่วยก่อสร้าง พร้อมจัดเตรียมอาหารเลี้ยงผู้ที่มาช่วยงานในแต่ละวัน จนสามารถสร้างมัสยิดแห่งแรกของบ้านหารสำเร็จจากพลังของคนในชุมชน

เมื่อการก่อสร้างแล้วเสร็จ ได้มีการแต่งตั้งผู้นำศาสนาชุดแรก ได้แก่ นายมะยีหมาด หมัดสมัน เป็นอีหม่าม นายหะยีหมาน หมัดสมัน เป็นคอเต็บ และนายละบัยหมัด หมัดอาดัม เป็นบิหลั่น โดยทั้งสามท่านได้ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันปฏิบัติหน้าที่อีหม่ามและร่วมเป็นกรรมการมัสยิด นอกจากนี้ ยังมีการคัดเลือกกรรมการจากทั้ง 3 ชุมชน ได้แก่ บ้านคู บ้านท่าหาด และบ้านคดยาง เพื่อร่วมกันบริหารกิจการของมัสยิด ก่อนจะดำเนินการจดทะเบียนอย่างเป็นทางการในชื่อ "มัสยิดบ้านหาร" โดยเนื้อหาบางส่วนเรียบเรียงจากคำบอกเล่าของ นายซีด หมัดอาดัม อดีตอีหม่ามมัสยิดอันซอรุดดีน ผู้บันทึกข้อมูลเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 2556 โดยคงสาระสำคัญตามข้อมูลต้นฉบับ และเรียบเรียงเนื้อหาใหม่โดยทีมงานหาดใหญ่โฟกัส

ขอบคุณภาพและข้อมูล : เทศบาลตำบลบ้านหาร
เปิดตำนาน “ขนมห้อง” ขนมใต้ในความทรงจำที่เด็กรุ่นใหม่อาจไม่เคยลอง!
25 ตุลาคม 2569 | 614“บ้านจงดี” แห่งเมืองเก่าสงขลาร้านขนมโบราณที่ยังคงเสน่ห์วันวาน พร้อมส่งต่อคุณค่าจากชุมชนสู่ขนมไทย
25 ตุลาคม 2569 | 559ทวดงูขาว สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองชายแดน ตำนานความศรัทธาและสถาปัตยกรรมอันวิจิตร
18 ตุลาคม 2569 | 483ลมหายใจใต้รอยน้ำ บันทึกชีวิตชาวหาดใหญ่ ในวันที่สายน้ำเปลี่ยนทุกอย่าง
18 ตุลาคม 2569 | 969เปิดตำนาน “ส้มมือ” ผลไม้โบราณรูปร่างแปลก แต่ความหมายมงคลกว่าที่คิด
4 ตุลาคม 2569 | 656ว่าวควาย เสียงจากท้องทุ่ง สู่ฟากฟ้าแห่งความทรงจำ
4 ตุลาคม 2569 | 1,129จากตำนานเทพปราบอสูร สู่เจ้าพ่อเสือ ศูนย์รวมศรัทธาแห่งหาดใหญ่
27 กันยายน 2569 | 913เปิดตำนาน “ขนมบ้า” ขนมแทนลูกสะบ้า ในประเพณีสารทเดือนสิบ
27 กันยายน 2569 | 1,117