หางานหาดใหญ่ หาดใหญ่ ชัดทุกเรื่องเมืองหาดใหญ่ สงขลา อับเดตข่าวหาดใหญ่ Hatyaifocus สาวสวยหาดใหญ่ หนุ่มหล่อหาดใหญ่

ซื้อประกัน เดินทางออนไลน์
ติดตามข่าวสารหาดใหญ่ ข่าว งาน ที่พัก อับเดทตลอด 24 ชม. ได้ที่นี่ APP IOS
ติดตามข่าวสารหาดใหญ่ ข่าว งาน ที่พัก อับเดทตลอด 24 ชม. ได้ที่นี่ APP ANDROID
บอกเพื่อนคุณ
สทิงพระ | 1,211 ปี เขาคูหา ถ้ำขุดโบราณ หนึ่งเดียวในประเทศไทย
12 ธันวาคม 2561 | 6,726

ครั้งหนึ่งหาดใหญ่โฟกัสเคยเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับสงขลา ที่มีมาก่อนยุคประวัติศาสตร์ ซึ่งได้รวบรวมสถานที่ที่มีมาก่อนประวัติศาสตร์ในจังหวัดสงขลามาพูดคุยกัน วันนี้หาดใหญ่โฟกัสจะพาเยี่ยมชมหนึ่งในชุมชนโบราณของจังหวัดสงขลา เขาคูหา ถ้ำขุดโบราณ ที่มีหนึ่งเดียวในประเทศไทย มีอายุกว่า 1200 ปี (ในปี 2561 เขาคูหา ถ้ำขุดโบราณมีอายุ 1,211 ปี)  ตั้งอยู่หมู่ที่ 5 และ 6 ตำบลชุมพล อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา  

 เขาคูหาหรือถ้ำคูหาเป็นถ้ำธรรมชาติที่มีการตัดแปลงโดยฝีมือมนุษย์ มี 2 ถ้ำ จุดประสงค์เพื่อใช้เป็นศาสนสถานในศาสนาฮินดู ตัวถ้ำวางตัวตามแนวทิศเหนือหันหน้าไปทางทิศตะวันออกทั้ง 2 ถ้ำ ปากถ้ำทั้ง 2 ห่างกันประมาณ 5-10 เมตร และมีร่องรอยของอาคารที่ใช้ประกอบพิธีกรรมบริเวณลานหน้าถ้ำ ถ้ำเขาคูหาปรากฏอยู่ในเอกสารทางประวัติศาสตร์สมัยอยุธยาคือกัลปนาเมืองพัทลุงความว่า "ในที่วัดหลวงนั้นมีภูเขา 4 ลูก ในที่วัดหลวง เขาหนึ่งชื่ออภิพัชสิง เขาหนึ่งชื่อเขาพนังตุ๊กแกอยู่ข้างทักษิณ เขาหนึ่งชื่อเขาคูหาอยู่ข้างอุดร เขาหนึ่งเล่าชื่อเขาผีอยู่ข้างพายัพ" ซึ่งข้อความนี้อยู่ในสมัยของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 แห่งกรุงศรีอยุธยา

นอกจากนี้แล้วเขาคูหายังปรากฏนามว่า "เขาโคหา" ในแผนที่กัลปนาในสมัยสมเด็จพระเอกาทศรถ (ครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 2148 - 2163) ชื่อแผนที่เมืองนครศรีธรรมราช จ.ศ.977 (พ.ศ.2158) เล่ม 3 ปัจจุบันเก็บอยู่ที่หอสมุดแห่งชาติท่าวาสุกรี แผนที่นี้แสดงถึงวัดและสถานที่สำคัญต่าง ๆ ประมาณ 150 แห่ง ตั้งที่พื้นที่เขตอำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีฯ จนถึงอำเภอเมือง จังหวดัสงขลา ในปัจจุบันแผนที่นี้แสดงรูปภาพเขาคูหา ซึ่งอยู่ใกล้กับพังพระและติดกับนาพระเดิม 15 ท่อน และนาพระทัมสาลา 11 ท่อน โดยมีคลองชายเลนไหลมาทางเขาคูหาห่างจากวัดพะโค๊ะไปทางทิศเหนือราว 800 เมตร จะพบกับสถานที่สำคัญอีกแห่งของประวัติศาสตร์เมืองสงขลา นั่นคือศาสนสถานโบราณเก่าแก่ อายุกว่า 1,000 ปี สันนิษฐานว่ามีมาตั้งแต่ช่วงอาณาจักรศรีวิชัย และบริเวณศาสนสถานแห่งนี้ถือได้ว่าเป็นสถานที่เก่าแก่ที่สุดในจังหวัดสงขลา ศาสนสถานแห่งนี้ คือ ถ้ำคูหาหรือเขาคูหา ส่วนความเก่าแก่ที่ว่านี้สันนิษฐานได้จากหลักฐานที่พบตรงบริเวณเนินเขาคูหา ที่มีลักษณะเป็นเนินเขาลาดชันบริเวณทางเข้าของถ้ำที่ 1 เป็นรูปโค้งสูงประมาณ 2.5 เมตร ขนาดของถ้ำกว้างประมาณ 3.5 เมตร ลึกประมาณ 4.5 เมตร ภายในถ้ำมีการสกัดหินจนเรียบ พื้นที่ภายในถ้ำบรรจุคนได้ถึง 20 คน และบนลานหน้าถ้ำบรรจุคนได้ไม่น้อยกว่า 50 คน ส่วนถ้ำที่ 2 มีลักษณะและสัดส่วนคล้ายคลึงกับถ้ำที่ 1 

ถ้ำคูหาเป็นศาสนสถานเพื่อประกอบพิธีกรรมพุทธศาสนามหายานและศาสนาฮินดู เหมือนกับถ้ำอะชันตะและเอลโลรา ในประเทศอินเดีย ซึ่งขุดเจาะภูเขาเข้าไปสลักหินและเขียนภาพเรื่องราวทางศาสนา ซึ่งไม่เคยพบถ้ำลักษณะนี้ในประเทศไทย สัณนิษฐานได้ว่าถ้ำคูหามีอายุระหว่างพุทธศตวรรษ ที่ 12-15 เป็นชุมชนโบราณสมัยประวัติศาสตร์ของภาคใต้ เขาคูหาเป็นเขาหินปูนภายในถ้ำสลักอักษร อะ อุ มะ หรือโอม อันหมายถึงพระศิวะ พระพรหม และพระวิษณุ (พระนารายณ์) ซึ่งแสดงว่าพื้นที่ของคาบสมุทรสทิ้งพระของจังหวัดสงขลาเป็นสถานที่รุ่งเรืองทางศาสนาฮินดูมาก่อน

จากการสำรวจตามโครงการสำรวจแหล่งโบราณคดีและโบราณสถานภาคใต้ ปี พ.ศ. 2523 ของกรมศิลปากร ได้พบหลักฐานสำคัญว่าบริเวณนี้เคยเป็นชุมชนโบราณเริ่มแรกสมัยประวัติศาสตร์ที่สืบเนื่องต่อมาจนถึงสมัยอยุธยา บริเวณแหล่งโบราณคดีแห่งนี้เคยปรากฏชื่อเอกสารหลักฐานเอกสารโบราณคดีแผนที่ภาพสมัยอยุธยาแสดงชื่อวัดต่าง ๆ ที่ขึ้นต่อวัดพะโคะ กัลปนาเมืองพัทลุงและเพลาเมืองสทิงพระ ได้กล่าวถึงชื่อภูเขาโคหาย (โคหาหรือคูหา) จากหลักฐานที่ปรากฏในอาณาบริเวณนี้แสดงให้เห็นว่าในสมัยเริ่มประวัติศาสตร์ กลุ่มชนบนภูเขาคูหาได้รับอิทธิพลสมัยประวัติศาสตร์จากภายนอก และได้สร้างศาสนสถานตามคติความเชื่อในศาสนาฮินดูขึ้นบริเวณเขาคูหา และน่าจะเป็นศาสนาฮินดูลัทธิไศวนิกาย หรือการนับถือพระศิวะเป็นใหญ่ ตามหลักฐานที่ปรากฏ คือศิวลึงค์และแท่นฐานเสียบศิวลึงค์ และพระอคัตยะ (ปัจจุบันได้เคลื่อนย้ายไปเก็บไว้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสงขลา) ซึ่งเป็นเทพเจ้าปางหนึ่งของพระศิวะที่เสวยพระชาติเป็นพระเทพครู เป็นเทพเจ้าที่นำอารยธรรมต่าง ๆ มาสู่อินเดียใต้ตามลัทธิไศวนิกาย ถ้ำคูหาถือเป็นหลักฐานสำคัญทางศาสนสถานที่เก่าแก่ที่สุดของการตั้งชุมชนแรกเริ่มประวัติศาสตร์บนคาบสมุทรสทิงพระที่เหลือหลักฐานถึงปัจจุบัน ตั้งอยู่ที่บ้านชุมพล ตำบลชุมพล อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา

เขาคูหาเป็นโบราณสถานที่เก่าแก่แห่งหนึ่งของภาคใต้ ที่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมตามคติศาสนาฮินดูที่มีลักษณะพิเศษ คือ การขุดเขาเข้าไปในโพรงถ้ำและขุดเจาะทำเป็นแท่งบูชาภายใน และบนผนังภายในถ้ำมีการเขียนสีภาพสัญลักษณ์ทางศาสนาไว้ภายใน เขาคูหาประกาศขึ้นทะเบียนในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 116 ตอนพิเศษ 17ง ลงวันที่ 17 มีนาคม 2552 หน้า 13 พื้นที่โบราณสถานประมาณ 27 ไร่ 57 ตารางวา  

 

โบราณสถานที่สำคัญได้แก่ เขาคูหา เป็นศาสนาสถานในศาสนาฮินดูที่เก่าแก่ที่สุดของภาคใต้ มีรูปแบบสถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลจากอินเดียเรียกว่า “ถ้ำวิหาร” กล่าวคือการขุดเข้าไปในภูเขาเป็นห้องสี่เหลี่ยมเพดานโค้งประกอบด้วย ถ้ำทิศเหนือและถ้ำทิศใต้  

ถ้ำทิศเหนือ มีแท่นประดิษฐานรูปเคารพอยู่ภายใน ที่ผนังถ้ำสกัดเป็นร่องเสียบผนังด้านทิศเหนือ สันนิษฐานว่าเป็นร่องน้ำ เพื่อรองรับน้ำศักดิ์สิทธิ์ในการประกอบพิธีกรรมออกสู่ภายนอกถ้ำด้านหน้า ถ้ำมีร่องรอยของอาคารรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า สันนิษฐานว่าเป็นอาคารโม้มุงกระเบื้องดินเผา  

ถ้ำทิศใต้ ที่ผนังด้านในภาพเขียนสี เชื่อว่าเป็นสัญลักษณ์ของคำว่า “โอม” ย่อมาจาก อะ อุ มะ หมายถึงเทพในศาสนาฮินดู 3 องค์ คือ พระศิวะ พระวิษณุ และพระพรหม  

สำหรับใครที่อยากไปสัมผัสชุมชนโบราณเขาคูหา ตำบลชุมพล อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา หรือไปตามแมพที่ให้ไว้ได้เลย 

ขอบคุณข้อมูล : สำนักศิลปากรที่ 13 สงขลา กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม , ประเพณีไทยดอทคอม , ฐานข้อมูลท้องถิ่นภาคใต้